سرطان

31 تیر 1398
نویسنده:  

سرطان‌نوعی‌بیماری‌است‎که‌باپرورش‌سلول‌های‌نابهنجاریاجهش‌یافته‌ای‌مشخص‌می‌شودکه، ممکن‌است‌درهرنقطه‌ای‌ازبدن‌ریشه‌بدوانند: درخون، استخوان‌ها، دستگاه‌گوارش، ریه‌ها، واندام‌های‌تناسلی.

 

 میلیون‌هاسلول‌در بدن‌باهم، گروه‌بندی‌شده تابافت‌راتشکیل‌‌دهند. بافت‌هاهم‌اندام‌هاراتشکیل‌می‌دهند. ژن‌هایی‌که‌داخل‌هسته وروی‌کروموزوم‌هاهستند دستورهایی‌صادرمی‌کنندکه‌گاهی این‌دستورهامبهم‌اندویامغشوش‌شده اند. درواقع‌گروهی‌ازسلول‌های‌غیرطبیعی درخون‌و یاسیستم‌ایمنی‌بدن‌درحال‌حرکتند، که‌توانایی‌تشکیل‌توموروتوده‌های‌بدخیم یاهمان‌سرطان‌رادارند.

اگرگسترش‌سلول‌های‌سرطانی‌به‌موقع‌کنترل‌نشود، ممکن‌است‌باایجادکولونی‌هایی‌درنقطه‌دیگربدن، گسترش‌یابند.به‌زبان‌ساده‌ترسلول‌های‌مادرشرایط‌کنترل‌شده‌ومشخص‌شده‌تکثیرمی‌یابند. بی‌نظمی‌دراین‌روندبه‌رشدنامحدودسلول‌هامنجرمی‌شود که‌معمولابه‌ایجادغده‌ای‌به‌نام‌نئو‌پلاسم‌می‌گردد.سرطان‌بیماری‌سلول‌هاست که‌علامت‌مشخصه‌آن‌تکثیرنامحدودسلول‌هایی‌است‌که‌نئوپلاسم‌بدخیم‌راتشکیل‌می‌دهند. یک‌مشخصه‌سلول‌های‌سرطانی‌این‌است‌که‌به‌هم‌نمی‌چسبندبه‌همین‌دلیل‌راحت‌تربه‌قسمت‌های‌مختلف بدن‌می‌روند. به‌این‌عمل‌متاستازمی‌گویند.

به‌طورکلی‌سرطان‌به4دسته‌اصلی‌تقسیم‌می‌شوند:

1 - کارسینوما : 85 درصدسرطان‌هاازاین‌نوع‌اند. نئوپلاسم‌سلول‌های‌بدخیم‌پوستی، سلول‌های‌پوشاننده، وبسیاری‌ازارگان‌های‌بدن‌مثل‌دستگاه‌گوارش،مجاری‌تنفسی‌ومجاری‌تناسلی.

2 - لنفوم : یاسرطان‌سیستم‌لنفاوی.

3 - سارکوم : نئو پلاسم‌بدخیم‌عضلات،استخوان‌هاوبافت‌همبند. دراین‌سرطان‌هافرددردمیکشد.

4 - لوسمی : سرطان‌اجزای‌سازنده‌خون،مثل‌مغزقرمزاستخوان که‌منجربه‌تکثیربیش‌ازحد‌گلبول‌های‌سفیدخون‌می‌گردد.

 

عوامل‌موثردرایجادسرطان :

به‌طورکلی‌سرطان‌ناشی‌ازعمل‌متقابل‌عوامل‌ژنتیکی‌ومحیطاست.همچنین‌استرس‌می‌توانددرایجاد‌آن‌نقش‌تحریکی‌داشته‌باشد.

عوامل‌محیطی‌موثردرایجادسرطان :

1 – مصرف‌دخانیات     2 – رژیم‌غذایی    3 - موادشیمایی    4 - پرتو فرابنفش

5 – عفونت‌هامثل، عفونت‌های‌مادردردوره‌بارداری وعفونت‌های‌ویروسی‌سرطان‌دهانه‌رحم.    6 - استرس، که‌درحالت‌استرس‌داشتن دی‌ان‌ای مرتباآسیب‌می‌بیندوتوانایی‌اصلاح‌خودراازدست‌می‌دهد.

 

عوامل خطر زا :

ازسن 40 تا 80سالگی‌خطرابتلابه‌سرطان‌چهاربرابرمی‌شود.همچنین‌جنسیت‌یکی‌دیگرازعوامل‌موثردرایجادسرطان‌می‌باشد. به‌طوری‌که‌سرطان‌سینه درزنان‌وسرطان‌پروستات‌درمردان‌پررنگ‌تراست. ازدیگرعوامل‌موثرمی‌توان‌به‌اثرنژاداشاره‌کرد. به‌این‌معناکه‌سیاه‌پوستان‌دوبرابردیگرنژادهادچارسرطان‌می‌شوند . به‌علاوه‌تفاوت‌های‌ملی‌هم‌شامل‌این‌عوامل‌می‌باشد .یعنی‌مثلادرانگلستان ‌سرطان‌ریه ودرژاپن‌سرطان‌معده‌بیشترگزارش‌شده‌است.

نشانه‌های سرطان :

وجودخون‌درمدفوع ‌راجدی‌بگیریداین‌می‌تواندنشانه‌ای‌ازسرطان‌روده‌باشد .  البته‌همیشه‌هم‌این‌طورنیست وممکنه‌یک ‌بیماری‌دیگرمثلابواسیرباشد.همچنین‌بالاآوردن‌خون‌هم‌بایدبررسی‌شود. اگراین‌اتفاق‌مکررابیفتدحتماجای‌پیگیری‌وتعمق‌بیشتری‌دارد.تب‌وعفونت‌های‌مکررهم‌ازدیگرعلائم‌سرطان‌مخصوصاسرطان‌غددلنفاوی وهمچنین‌سرطان‌خون‌می‌باشدکه‌بدون‌اغماض‌بایدبررسی‌های‌پزشکی‌رادنبال‌کرد.ضعف وخستگی‌های‌زیادکه‌حتی‌باخواب‌واستراحت‌هم‌کاهش‌نمی‌یابند.کاهش‌وزن‌غیرمنتظره و بی‌دلیل‌بایدتوسط‌پزشک‌موردبررسی‌قرارگیرد. مثلاازدست‌دادن  

 10درصدازوزن‌درعرض‌چندهفته‌یک‌آلارم‌برای‌مراجعه‌به‌پزشک‌است.همچنین‌بروزمشکلاتی‌دربلع‌حتی‌اگرازغذاهایی‌مثل‌سوپ‌ویامحلول‌های‌پروتیئنی‌استفاده‌می‌گردد، می‌تواندنشانه‌ای‌ازسرطان‌مثل‌سرطان‌مری‌باشد . ازدیگرنشانه‌های‌حائزاهمیت‌دراین‌حوزه‌سوءهاضمه‌است که‌اگربه‌دلیل‌نامشخص‌وناگهانی‌باشدمی‌تواندنشانی‌ازسرطان‌معده، مری‌و یاگلوباشد.گرفتگی‌صدایااحساس‌سنگین‌بودن‌درگلویاحس‌گیرکردن‌یک‌شی‌درنای‌ازعلائم اولیه‌سرطان‌تیروئیداست. گرفتگی‌صداوسرفه‌های‌منظم‌ازعلائم‌سرطان‌حنجره‌ونای‌نیزگزارش‌شده‌است‌.

ترشح‌مایع‌ازنوک‌سینه‌درزنان ویاپوسته‌پوسته‌شدن‌قسمتی‌ازپوست‌سینه‌می‌تواندازعلائم‌سرطان‌سینه‌درزنان‌باشد. همچنین‌تغییرات‌آشکاردرشکل‌زگیل‌وخال بایددقت‌شود. زخمی‌که‌بهبودنمی‌یابدبایدحتماچکاپ‌شودوآزمایشات‌لازمانجام‌گردد.

 

روندتشخیص‌چگونه‌است؟

ازطریق‌آزمایش‌های‌خون‌وادرارمی‌توان‌به‌وجودسلول‌های‌سرطانی‌پی‌برد. تصاویررادیولوژی‌راه‌دیگری‌برای‌تشخیص‌پزشکی‌سرطان‌است.همچنین بیوپسی‌یا نمونه‌برداری ازتوده‌سلولی‌یکی‌دیگرازروش‌های‌دیرینه‌درامرتشخیص‌به‌شمارمی‌رود. تشخیص‌زودو به‌هنگام، می‌توانددرمان‌رارضایت‌بخش‌کند.

پیشگیری‌ازسرطان:

ازقدیم‌گفته‌اند پیشگیری‌بهترازدرمان‌است. سبک‌زندگی‌سالم‌نگرانی‌راازبابت‌مبتلاشدن به‌سرطان‌ازبین‌می‌برد.گفته‌شده‌که 70درصدازسرطان‌ها به‌سبک‌زندگی‌برمی‌گردد. ورزش ، رژیم‌غذایی‌مبنی‌برسبزیجات‌ومیوه‌های‌تازه ، کاهش‌مصرف‌پروتیئن‌های‌حیوانی‌وافزایش‌مصرف‌پروتئین‌های‌گیاهی، کاهش‌مصرف‌چربی‌ها‌ اشباع شده، عدم‌مصرف‌سیگارودخانیات‌والکل ، معاینات‌پزشکی‌منظم ، ومدیریت‌استر‌ ازراه‌‌های‌ساده‌وارزانی‌هستند که‌می‌توانندبه‌سلامت‌جسم‌ماکمک‌کنند. همچنین‌می‌توان به‌نگهداری‌آب‌درظروف‌استیل‌ضدزنگ‌وشیشه‌ای‌اشاره‌کردکه‌یکی ازبهترین‌روش‌های‌نگهداری‌آب‌آشامیدنی‌می‌باشد.استفاده‌ازفیلترهای‌تصفیه‌آب هم‌روش‌بسیارمناسبی‌برای‌مصرف‌آب‌آشامیدنی‌است.

زمانی‌که‌ازغذاهایی‌مثل‌کباب‌استفاده‌می‌کنید، آمین‌های‌هتروسیکلیک به‌وجودمی‌آیندکه‌امکان‌ابتلا به‌سرطان‌روده‌بزرگ ، سرطان‌سینه‌وهمچنین‌لوزالمعده رافراهم‌می‌کنند. بنابراین‌پیشنهادمی‌شودکه‌هنگام‌ذغالی‌کردن‌وکبابی‌کردن‌گوشت‌بهتراست‌حداقل‌یک‌ساعت‌قبل‌ازپختن ، آن‌راباادویه‌هایی‌ازقبیل‌رزماری‌وموادغنی‌شده‌باآنتی‌اکسیدان‌هامزه‌دارکنید.

مداخلات‌روانی- اجتماعی‌سرطان

افرادمبتلابه‌سرطان‌نه‌تنهابایدباعواقب‌جسمانی‌این‌بیماری‌کناربیایند، بلکه‌بایدباچالش‌های‌دیگر، ازجمله‌احساس‌اضطراب‌وافسردگی، عوارض‌جانبی‌پردردسردرمان، تغییرات‌درتصویربدن‌بعدازبرداشتن‌پستان‌وبیضه، ومشکلات‌خانوادگی‌نیزکناربیایند. متخصصان‌سلامت‌تاییدمی‌کنند که‌بیماران‌سرطانی‌می‌توانند ازمداخله‌های‌روان‌شناختی، مانندبرنامه‌های‌حمایت‌گروهی‌وکمک‌به‌پرورش‌دادن‌مهارت‌های‌کنارآمدن‌بهره‌مند‌شوند. شواهدنشان‌می‌دهندکه‌مداخله‌های‌روانشناختی‌می‌توانندبه‌بهبودسازگاری‌روانشناختی‌وبهزیستی‌بیماران‌سرطانی‌کمک‌کنند. ازدرمان‌های‌روانشناختی‌برای‌مبارزه‌کردن باتهوع‌که‌اغلب‌باشیمی‌درمانی‌همراه‌است‌نیزاستفاده‌شده‌است.آرمیدگی‌وروش‌های‌تصویرسازی‌ذهنی‌که‌به‌بیماران آموزش‌داده‌می‌شودباعث‌می‌گرددکه‌آنهاتوجه‌خودراازناراحتی‌منحرف‌کنند .(کارل سیمونتون )برنامه‌های‌درمانی‌راابداع‌کرده‌که‌بیمارهمزمان‌بادارودرمانی، آرامش‌دهی‌عضلانی، وسپس‌یک‌تمرین‌ذهنی‌که‌درآن‌بیمارتصورمی‌کندکه‌می‌تواندگلبول‌های‌سفیدراببیندکه‌به‌سلول‌های‌سرطانی‌یورش‌می‌بردوآنهارانابودمی‌کند. 

 

نظر شما

ماهنامه فرهنگی ، هنری ، اجتماعی ذهن آویز با تلاش جمعی از فرهیختگان و صاحبنظران جامعه در صدد است تا با رویکرد سلامت محور به مسائل جامعه بپردازد. این ماهنامه ، 28 ام هر ماه به صورت تمام الکترونیک از طریق وبگاه www.zehnavizonline.ir با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر می شود.خوشحالیم قدمی هرچند کوچک برای سلامت جامعه بر می داریم.

ذهن آویز

 

ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. برای مشاهده اطلاعات بیشتر مراجعه کنید به سیاست کوکی ها. من در سایت از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن