معنویت کلید آرامش

26 ارديبهشت 1399
نویسنده:  

معنویت؛ مصدر جعلی و به معنای معنوی بودن است.

معنوی نیز در لغت‌نامه دهخدا چنین معنا شده است: حقیقی، راست، اصلی، ذاتی، مطلق، باطنی و روحانی. معنایی که فقط به وسیله قلب شناخته می‌گردد و زبان را در آن بهره‌ای نیست. گاهی گفته می‌شود: اصطلاح معنویت از ریشه معنا دریافت شده که یک مفهومی متافیزیکی در برابر حسی بیرونی است که اشاره به حقیقتی از وجودی ذهنی در برابر حقیقت بیرونی آن دارد. براساس این زبان شناسی ساده که از تعابیر اتیمولوژیکی اسلامی به معنویت اخذ شده می‌توان معنویت را به روح منتسب دانست که در برداشت سنتی نیز از آن به عنوان حقیقت درونی یاد می‌شود. واژه معنویت هم مثل هر واژه‌ای تعابیر و معانی مختلفی را در برمی‌گیرد، همچون واژه عشق، واژه عدالت. از زمان‌های دور تاکنون آدمی به دنبال پرسیدن و ستایش قدرت ماورایی بوده است و در هریک از اعصار و قرون پیامبران بسیاری ظهور کردند و برای آرامش و رفاه و صلاح آدمیان آموزش‌هایی ارائه کردند، اما جای تعجب است که همچنان انسان سردرگم و غرق در آسیب‌ها و رنج‌های خود است. ارتباط بین روان و معنویت از دیرباز وجود داشته است. یکی از نخستین کسانی که این مسأله را مطرح کرد ویلیام جیمز فیلسوف و روان‌شناس آمریکایی بود. جیمز معتقد است بدون شک ایمان تنها راه کاهش اضطراب وجودی ما انسان‌ها است و نیرویی است که باید برای کمک به انسان در زندگی وجود داشته باشد، و نبود آن زنگ خطری است که ناتوانی انسان را در برابر سختی‌های زندگی اعلام می دارد.

او معتقد است همان‌گونه که آدمی نمی‌تواند از آب و غذا بی‌نیاز گردد، عدم باور به نیرویی ماورایی نیز ضعف و حقارت بی‌نهایت برای انسان به‌همراه دارد، همان‌گونه که امواج خروشان و غلتان اقیانوس نمی‌تواند آرامش ژرفای آن را برهم زند و امنیت آن را پریشان سازند، دگرگونی‌های سطحی و موقت زندگی نمی‌تواند آرامش درونی انسانی را که به خداوند باور دارد، برهم زند.

کارل یونگ معتقد است در طول قرن‌های متمادی آدمیان با هم مشورت کردند اما هنوز رنج روانی در میان آدمیان موج می‌زند و کمتر می‌توان انسانی را یافت که در بن‌بست‌های زندگی اتکا به قدرتی ماورایی نداشته باشد. وی می‌گوید به جرأت می‌توانم بگویم که تک تک آن‌ها به این دلیل قربانی بیمـاری روانـی شده بودنـد کـه آن چیزی را که ادیـان موجود در هر زمـان ارائه می‌داد، فاقد بودند و فرد فرد آن‌ها تنها وقتی که به دین و دیدگاه‌های دینی بازگشته بودند به طور کامل درمان شدند.»

روان‌شناسان متعددی معتقدند که افراد متدین دارای شخصیتی قوی‌تر و بهتر از بی‌دینان و یا کسانی هستند که هیچ وقت به عبادت خدا نمی‌پردازند. آن‌ها مشکل انسان معاصر را نیاز وی به دین و ارزشهای معنوی می‌دانند. یونگ مذهب را نه براساس ایمان و اعتقاد، بلکه بر حسب تجربه، در نظر گرفت و گفت که : « اصطلاح مذهب» به نگرش اشاره دارد که مختص هشیاری تغییر یافته است. فروم معتقد است هر عقیده و فکر تنها در صورتی‌که در ساختار شخصیت فرد ریشه و زمینه داشته باشد، به شالوده محکمی استوار است. هیچ فکر و عقیده‌ای از خمیرة عاطفی خود نیرومندتر نیست در این صورت هدف برداشت روان‌کاوانه از دین و فهم و درک واقعیت‌های انسانی در پس سیستم‌های فکری است. یونگ تجربه‌های معنوی و روحی را به عنوان جنبه‌ای بالقوه سالم و سلامت از هستی انسان در نظر می‌گیرد.

نظریه‌پردازان بالینی معتقدند، افراد مذهبی در مقایسه با افراد غیرمذهبی و کسانی که خداوند را سرد و پاسخ‌ناپذیر می‌دانند، کمتر احساس تنهایی کرده و کمتر بدبین، افسرده یا مضطرب هستند. این افراد در عین حال با استرس‌های عمده زندگی بهتر مقابله می‌کنند و کمتر احتمال دارد مرتکب خودکشی شوند. همچنین کمتر احتمال دارد که به سوء مصرف مواد روی آورند و عقاید مستحکم دینی و پیوندها و حمایت‌های اجتماعی می‌توانند به افراد کمک کنند که استرس‌های فردی خود را متعاقب وقایع بحران‌زا مانند فجایع طبیعی کاهش دهند. همرنگی در جامعه بستگی نوعی قرارداد اجتماعی که اگر افراد در وابستگی، تعهد، پیروی و اعتقاد در سطح بالایی باشند کمتر مستعد انحراف از هنجارهای اجتماعی خواهند بود. افرادی که دارای نگاه‌ها و باورهای واقعی و اصیل مذهبی هستند و به اصول مذاهب و معنویت معتقدند، بسیار سازگارانه‌تر و خودشکوفاتر زندگی مي‌كنند.

1- افرادی که به مذهبی وابستگی پیدا می‌کنند به ناچار با افراد مذهبی ارتباط متقابل دارند و اگر مخالف هنجارهای جامعه عمل کنند مورد سرزنش و طرد آنان قرار می گیرند.

2- مشارکت در فعالیت‌های مذهبی زمان کمی را برای تجربه ناهنجاری‌ها در فرد باقی می‌گذارد همچنین یک شبکة حمایتی را فراهم می‌سازد.

3- تعهد نسبت به مذهب و اهداف آن به زندگی فرد معنی می‌دهد.

4- سیستم اعتقادی اکثر مذاهب مخالف با ناهنجاری‌های اجتماعی است و آموزش‌های آنان تقویت‌کننده عقاید منفی در برابر این ناهنجاری‌ها است .

آلپورت معتقد بود که ما می توانیم موضع مذهبی افراد را براساس دو نوع نگرش طبقه‌بندی کنیم:

1- افرادی که مذهب آن‌ها ناپخته و بیرونی است که این افراد از مذهب به نفع خود بهره می‌برند، گرایش کم عمق فرد به یک مذهب یا فرقة خاص، توسط خود او و به‌طور انتخابی شکل می‌گیرد تا نیازهای بعدی او را ارضا کند. در این نوع مذهب ، توجه فرد به سوی خدا معطوف می‌شود، ولی باز هم این توجه شامل صرف نظرکردن از خود نمی‌شود. اين نوعباور بيشتر شبيه دلبستگي ناايمن است چرا كه فرد دچار دوسوگرايي و يا در لحظاتي دچار اجتناب از منبع عشق و اتكاي خود است و آسيب‌هاي رواني بسياري را مي‌تواند براي فرد به همراه داشته باشد.

2- افرادی که مذهب آن‌ها پخته و درونی است که این افراد انگیزة اصلی خود را در مذهب جستجو می‌کنند و با پیوستن به مذهب یا فرقه‌ای خاص، در تلاش درونی سازی مذهب و پیروی کامل از آن هستند و به نوعی دلبستگی باور و اعتقاد نه از سر نیاز و استیصال که بر اساس عشق و آرامش و امنیت دارند. دلبستگی ایمن همواره اضطراب وجودی آن‌ها را کاهش می‌دهد چرا که هدف از زیستن برای آن‌ها واضح و روشن است و ثبات و امنیت را درک کرده و بهره می‌برند. 

نظریه‌پردازان دیگر روان‌شناسي كه به رشد اصول اخلاقي و رشد شناختي و هيجاني اشاره كرده‌اند نيز در سطوح مختلف داشتن باوري ماورايي در راستاي رعايت قواعد و قوانين جامعه را جهت سازگاري بخش اعظمي از سلامت روان دانسته‌اند. آن‌ها معتقدند كه آرامش روان آدمي و جامعه در رعايت اخلاق به خاطر خود اخلاق  داراي اهميت است. عشق، محبت، صلح و آرامش همه و همه در نتيجه رعايت حقوق فردي و جمعي، آشنايي با آن و سلامت روان مقدور خواهد بود.

اديان مختلف از منظر گوناگون به معنويت و سلامت انسان و پيرامون آن انديشه‌اند و هر يك مناسك و آيين‌هاي خاصي را دارند. در اسلام برخي از روزها و ماه‌ها به جهت خاص بودن از اهميت والايي برخوردارند. ماه محرم و صفر، ماه شعبان، ماه رمضان و دهه‌ها و ايام‌هاي خاص مورد توجه و پيگيري علاقمندان به دين اسلام قرار مي‌گيرد.

اميد است در اين ماه كه با ماه مبارك رمضان مزين گرديده است بتوانيم در بارگاه الهي به خودشناسي دست يابيم و دنيايي سرشار از امنيت و آرامش به دور از هرگونه رنج را براي يكديگر رقم بزنيم.

 

نظر شما

ماهنامه فرهنگی ، هنری ، اجتماعی ذهن آویز با تلاش جمعی از فرهیختگان و صاحبنظران جامعه در صدد است تا با رویکرد سلامت محور به مسائل جامعه بپردازد. این ماهنامه ، 28 ام هر ماه به صورت تمام الکترونیک از طریق وبگاه www.zehnavizonline.ir با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر می شود.خوشحالیم قدمی هرچند کوچک برای سلامت جامعه بر می داریم.

ذهن آویز

 

ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. برای مشاهده اطلاعات بیشتر مراجعه کنید به سیاست کوکی ها. من در سایت از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن